Internet: Πως έγιναν τα πράγματα σε ΗΠΑ

Να και έταιρο αδελφό πνεύμα στο πως έγιναν τα πράγματα με το δίκτυο

Πρόσφατα ανακάλυψα τον Αλέξανδρο Μακένζυ, μέλος της πρώτης ομάδας εργασίας
για το δίκτυο INWG από την λίστα ιστορίας του διαδικτύου που τρέχει η ομάδα "postel"
στο Ινστιτούτο ISI στο Πανεπιστήμιο στην Καλιφόρνια.

Θυμάμε αχνά την ταμπέλα μιας συνάντησης στο πανεπιστήμιο του Sussex (ήμουν τυχαία εκεί)
το 1972/73.

INWG - International Network Working Group.

Να τι γράφει ο Αλεξ και το πρώτο που παρατηρώ αναφέρει και αυτός την δική μου
ανακάλυψη της "τελειότητας" στο πως και γιατί του διαδικτύου από τον John Day :


INWG and the Conception of the Internet: An Eyewitness Account


1972 was an exciting year in computer networking. The ARPANET, which came to life near the end of 1969, had grown to 29 nodes by August 1972. The National Physical Laboratory in England, under the direction of Donald Davies, had been running a 1-node packet switch interconnecting several NPL computers for several years. The French Research Laboratory IRIA, under the direction of Louis Pouzin, had begun the implementation of a packet-switched system called Cyclades. In July 1972, three people associated with the ARPANET work at BBN formed a new company, Packet Communications, “to engage in the business of providing communication services for computer to terminal, computer to computer, [and] terminal to terminal information transfer.”1 In November 1971 the European Common Market announced the intention to build a European Informatics Network (EIN) for research and scientific purposes under the direction of Derek Barber from NPL, and planning was underway in 1972. Several national post, telephone, and telegraph (PTT) organizations were beginning to consider building national common-user data networks using packet-switching technology. These included the British Post Office’s Experimental Packet Switched System (EPSS), RCP (French PTT), and a small experimental packet-switched network (PSN) built by the Norwegian PTT during 1971 to 1972 and used for experiments for three months.


















Καταλήγει ο Άλεξ:

Reflections
History is not an experiment that can be run multiple times from different initial conditions, but I have often speculated about what might have been different if DARPA had chosen to adopt the INWG 96 proposal in early 1976.18 I once thought that if the research community were united behind one End-to-End Protocol, we might have avoided most or all of the incredibly wasteful ISO Open Systems Interconnection activity. However, the OSI effort was probably an inevitable clash between computer manufacturers and PTTs, and of both against IBM.19

I also once believed that the Internet might have exploded into the public consciousness five years earlier if European and US research groups had been cooperating. Maybe so, but there really had to be a number of other developments before the Internet explosion took place, including the transition of the US infrastructure from government-owned to privately-owned under the masterful direction of Steve Wolff of the US National Science Foundation with the funding championed by US Senator Al Gore; the widespread adoption of Unix as an “open” server OS, with free Internet software developed with DARPA funding; the widespread adoption of the personal computer for household use with free Internet software; the development of the hypertext linking protocols by Tim Berners-Lee and using the mouse for point-and-click computing; the development of a browser with a graphic user interface; and the development of a high-performance search engine. Once these developments occurred, the Internet explosion was assured, and until they occurred, it was impossible. Perhaps the only historical difference that would have occurred if DARPA had switched to the INWG protocol is that rather than Cerf and Kahn being routinely cited as “fathers of the Internet,” maybe Cerf, Scantlebury, Zimmermann, and I would have been.



η συνέχεια στο μπλογκ του Alex McKenzie

ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Με έχει καταπλήξει η λειτουργία διασύνδεσης της google, καθώς βρήκα τον ΑλεΞ Μακένζυ πρόσφατα θέλησα να δώ τι έπαιξε σχετικά οπότε έψαξα με τις λέξεις κλειδίά ONOMA, ARPANET. BLOG με εντυπωσιακό αποτέλεσμα του googleSearch στο τέλος της σελίδας καταγράφεται η σύνδεση από το παρόν ποστάρισμα.

Η Αρχή ΕND2ΕND έχει πρόβλημα ?

Συγνώμη, δεν αντέχω άλλο να περιμένω το περιβόητο ποστάρισμα για την ΟΤΕΝΕΤ
που μου ζήτησε ο Τάσσος και υποσχέθηκα να γράψω. Εχω τόσα πολλά να πω δοκίμασα διάφορα σχέδια αλλά χωρίς ικανοποιητικό αποτέλεσμα, οπότε περνάω σε άλλο θέμα από αυτό του
ΟΤΕ και Διαδίκτυο. Το μόνο που θα αναφέρω τώρα είναι ότι ήμουν μέλος της ομάδας του
Επιχειριακού Σχεδίου της ΟΤΕΝΕΤ και σε επαφή με την ανώτερη διοίκηση του οργανισμού.

Ομως τα πράγματα τρέχουν σε ΗΠΑ και ΕΕ
FUTURE INTERNET ARCHITECTURE
FUTURE INTERNET ASSEMBLY

http://tinyurl.com/futueinternet
http://www.named-data.net/related.html
http://tinyurl.com/futureInternetAssembly



Το 2009 η μεγάλη μου ανακάλυψη ήταν η έννοια RECURSIVE LAYER (ποστάρισα
αγγλιστί στο περι θεωρίας ιστολόγιο
σχετικά με τη σημασία αυτής της εξέλιξης για μένα και τη σύνδεση με τη δική μου αναζήτηση βασικών
αρχών) μια συγκλονιστική αναθεώρηση του καθολικού μοντέλου δικτύωσης αποδεκτό
με τις όποιες γκρίνιες για το αν είναι επτά η όχι το μέγεθος της διαστρωμμάτωσης
και μέσω εντολης Θεού.

Εδώ στο Αριάδνη Τι ? είχα ποστάρει για την Αξία της Θεωρίας, για τις
Αρχές, για το END2END design κλπ. και τον στόχο του μίτου της Αριάδνης για μένα:

....Το ποστάρισμα διαπερνάται από μια κλωστή που αφορά το πρόβλημα "τι είναι δίκτυο"- αναζητώντας βασικές έννοιες....


Σαφώς έφτασα σε βασικές έννοιες π.χ global internet machine, virtual von Neumann
Machine chain, Babuska model. Δεν είναι τυχαίο το όνομα META-ARTIFICIAL του μπλογκ. Εδω τολμώ την υπέρβαση περί Α.Ι. αλλά υπέρβαση για Network Architecture ξεκάθαρα δεν
τόλμησα να διατυπώσω αν και είδα την "repeating structure" στο σχήμα Virtual Von Neumann
Machine chain.


Διαβάζοντας μια παρουσίαση του John Day στέκομαι στο ακόλουθο σλάιντ:


The End-to-End Principle?
• It never came up.
– It isn’t a principle anyway, at best a lemma.
– Really a statement of desire.
• Original paper written to counter PTT contention Transport was unnecessary.
• If there is a principle, it is relaying may require error control above it
• It is not really wrong, but it is an impediment.
• Its focus on the distinction of ends vs the middle, hosts vs the network
has two deleterious effects:
– It still has vestiges of “beads-on-a-string.”
– It has kept us from seeing the repeating nature of the structure.


Τι είναι αυτό ?

Δεν είναι η πρώτη φορά που μαζεύω τα ανοίγματα που έκανα δηλαδή πρέπει
να διορθώσω πορεία, τα πράγματα μπλέκονται, στο φώς και της τάσης για CLEAN SLATE DESIGN
δηλαδή επανασχεδιασμό του Δικτύου,
ο παράδεισος του END2END δεν είναι απόλυτος και σαν αρχή δοκιμάζεται,
Γράφτηκε για άμυνα απέναντι στους Τελεκομ λέει το σλάιντ,
δεν έχει ξεκαθαρίσει με το μοντέλο Δικτύων
τύπου κομπολόι με χάντρες DTE-DCE-DCE-DTE .... που υιοθετούν οι Τελεκομ για
να προστατέψουν το χώρο τους από τον ανταγωνισμό της Πληροφορικής. Δύσκολα
αποδέχτηκαν τα Layers και όταν το έκαναν ταμπουρώθηκαν κάτω από το Transport
Layer. Θεωρούν το Χ.25 access protocol στο δίκτυο _τους_.

Ο David Clark (O Mr. END2END) έχει προχωρήσει στο σχήμα DESIGN FOR TUSSLE εδώ και καιρό σαν ψιλο-τροποποίηση του αρχικού μοντέλου δηλαδή
δεν υπάρχει ξεκάθαρη αρχή πως να κατανέμεις τις διάφορες λειτουργίες στη διαστρωμάτωση LAYERING γιατί μετράνε και άλλα θέματα "τριβής=tussle".

Ο φίλος Β.Carpenter (πρωην ΙΑΒ, μέντορας μου στο high speed networking από το CERN) προσδιόρισε την Αρχή της συνεχούς αλλαγής σαν
τη μοναδική συμπαγή σταθερά της αρχιτεκτονικής του δικτύου (δες RFC 1958) architectural principles of the Internet δηλ. βασικές
αρχές στην αρχιτεκτονική του διαδικτύου.

O Mr. Identification Location separation D.Mayer CISCO επίσης
έχει πρόβλημα (δες RFC 3439) και κάπου εκεί λέει ότι αν δεν ήταν
η εταιρεία του να βελτιώσει τους δρομολογητές κορμού παραβλέποντας την
σχεδιαστική αρχή END2END θα είχε προκύψει μεγάλη κρίση λειτουργικής απόδοσης με
την εμφάνιση των πολυμέσων στο δίκτυο. Ο διαχωρισμός της IP διεύθυνσης
στους διακριτούς προσδιορισμούς Ταυτότητας και Τοποθεσίας μέσω του
πρωτοκόλου LISP αποτελεί ένα ακόμα πατσάρισμα της δομής για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που δοκίμασε ο D.Mayer αλλά χτύπησε
αδιέξοδο λόγω έλλειψης "αφαίρεσης" στη βασική αρχιτεκτονική.

Ενα παράδειγμα έλλειψης είναι ότι βασικές έννοιες addressing, naming
είναι δεμένες στη φυσική σύνδεση, στην διεπαφή στο Point-of-Attachment
και δεν σηκώνει αφαίρεση/γενίκευση.


Το παιχνίδι άρχισε επίσημα με τον John Day Boston Uni., επιβεβαίωσε κάπως και ο
J.Crowcroft UCL και πρόσθεσε και ο Joe Touch ISI "much engineering but
no science" στην δομή του δικτύου, Συν το πρόβλημα ότι στο πεδίο της επιστήμης υπολογιστών
μετράμε αυτό που χτίζουμε σε αντίθεση με χημεία, βιολογία κ.α.
φέρνει ανατρεπτικές σκέψεις για "τα όσια και ιερά".

Όπως στο RFC 3724 που η Αρχή END2END ως απόλυτη έννοια δοκιμάζεται:

Given the pressures on the end-to-end principle
discussed in the previous section, a question aris-
es about the future of the end-to-end principle.
Does the end-to-end principle have a future in
the Internet architecture or not? If it does have
a future, how should it be applied? Clearly, an
unproductive approach to answering this ques-
tion is to insist upon the end-to-end principle as a
fundamentalist principle that allows no compromise


Αναφέρω τα παραπάνω γιατί φαίνεται ότι εισήλθαμε στην περίοδο "Εικονοκλασίας"
στη πορεία μας να καταλάβουμε επιστημονικά το δίκτυο, η ευρύτερη κοινότητα
στο πλαίσιο έρευνας για το μελλοντικό διαδίκτυο (*) για θέματα όπως
ARCHITECTURE, LAYER,INDEPENDENCE FROM TECHNOLOGY,
INDEPENDENCE OF APPLICATION FROM PROTOCOL,
ENGINEERING VS SCIENCE OF NETWORKING.

Το δικό μου πλαίσιο έρευνας συναντάται με αυτές τις εξελίξεις,
μια ιδιότυπη έρευνα που προσδιόρισα σαν "Δίκτυο Τι?" το '90 και με απασχολεί
σταθερά από τότε. Τώρα φαίνεται σαν ανάγκη των καιρών, έχω την αίσθηση της δικαίωσης μετά από μια μοναχική περιπέτεια γνώσης, εντός _δύσκολου_ περιβάλλοντος. Σαν αρχάριος ο στόχος μου δεν ήταν να λύσω κάποια προβλήματα αλλά να καταλάβω την φύση
της οντότητας δίκτυο με βάση τα εργαλεία γνώσης που διέθετα (ποστάρω αργά αγγλιστί
περί μαθησιακής πορείας στο YCLOG).

Το γραφικό που παρουσιάζω στην αρχή του πόστ (χηρ συνεργάτου Βίβιαν Ν.)
προσπάθησα να δώσω οπτικά τις έννοιες που αναζητούσα (**). Από τα
σχήματα αυτά (δες παλαιότερα ποστς) είναι προφανές ότι με απασχολεί η δομή του δικτύου, ο εντοπισμός αρχών και βασικών εννοιών μέσα από αφαίρεση και γενίκευση (δες προσπάθεια 1996). Θεώρησα ότι το
υπόβαθρο των σπουδών και διδακτορικού που είχα κάνει ταίριαζε σε μια τέτοια πορεία εμπλοκής
με το δίκτυο.

Στο γραφικό φαίνονται τα "patterns", "concentration levels" και η διαδικασία "resolv" σαν βασικά
στοιχεία μιας αφαίρεσης που κατασκευάζει ένα μοντέλο δκτύου.


(*) μελλοντικό διαδίκτυο γιατί τα προβλήματα (ασφάλεια, κλιμάκωση, όριο αριθμοδότησης, όριο πινάκα δρομολόγησης, απόδοσης τεχνολογίας, ανερχομένου κόστους υλικού) που έχουν εμφανιστεί κάνουν αναγκαία την υπέρβαση του υπάρχοντος.

(**) δεν λέω "και αναζητώ" γιατί νομίζω ότι ο μίτος της Αριάδνης βρήκε τη διέξοδο
πλέον και με τη σφραγίδα μεγάλων επιστημόνων όπως ο Joe Touch ISI στη Καλιφόρνια.

Πως έγινε ο Αιθέρας δίκτυο (About Ethernet)

Πως το Αίθερνετ είναι αντιγραφή του Αλοχανετ και πως όχι !

Στην λίστα του Φάρμπερ (interesting-people) παρουσιάστηκε η άποψη του Gordon
Peterson:

(By the same token, Ethernet wasn't the first LAN, and Bob Metcalfe
didn't invent it either... Ethernet was not much more than a wired
implementation of the University of Hawaii's "Project Aloha", which
was an RF-wireless local area network... and the origins even made
more clear by the bizarrely inappropriate name "Ethernet" for a CABLED
network, where Project Aloha, being wireless, transmitted through "the
ether"...!)

Φαίνεται είναι η συνέπεια των ρυθμών αλλαγής της τεχνολογίας που δεν προλαβαίνει η ευρύτερη Κοινότητα να καταλήξει στο πως έγιναν τα πράγματα, ποιος έκανε τι κτλ. Έχω ήδη αναφέρει
κάποια πράγματα σχετικά με το διαδίκτυο στην Ελλάδα που με έχουν στενοχωρήσει ιδιαίτερα. Πέρα από τους ρυθμούς υπάρχουν βέβαια και οι καλοθελητές,
που δεν τηρούν κώδικα δεοντολογίας ώς η επιστήμη προτάσσει ...
καθώς και η έλλειψη γνώσης σε βάθος.

Να όμως και που πολύ σπουδαιότερα γεγονότα (σε σχέση με τη δική μου εμπειρία) και σημαντικότερες περιπτώσεις δεν ξεφεύγουν από την παραπάνω διαπίστωση, οπότε μικρό το κακό.

Υπάρχει η αμφισβήτηση σχετικά με το Ethernet, την πιο σημαντική ύλη
σύνδεσης υπολογιστών, που αξιολογεί διαφορετικά τις εξελίξεις. Όμως ο πραγματικός δημιουργός
ξέρει αλλιώς. Να πως ο Metcalfe αναλύει σε βάθος:


How Ethernet is Exactly like Alohanet, not

By Bob Metcalfe

A paragraph from "Retrospective" in my 1996 book, PACKET COMMUNICATION, which is a reprint of my 1973 Harvard PhD dissertation, still available on Amazon.com:

...

Anyway, despite numerous mentions of Abramson's Alohanet work in this dissertation and in almost all Ethernet materials since, I've heard repeatedly over the years that, because it uses randomized retransmissions, Ethernet is merely an Alohanet rip-off. Well, these critics may have a point. Ethernet is just exactly like Alohanet. Except Ethernet does not have a central controller like Alohanet's Menehune. Except Ethernet has a single transmission channel with two-address packets instead of Alohanet's two channels with one-address packets. Except Ethernet, unlike Alohanet, has carrier sense to avoid most collisions and to carry long packets efficiently. Except Ethernet, unlike Alohanet, has collision detection so as not to waste bandwidth. Except Ethernet has retransmission back-off control for channel stability, like Alohanet didn't. And except finally that Ethernet runs at millions of bits per second over cable within buildings, while Alohanet ran at thousands of bits per second over radio among the Hawaii islands. So, with these few exceptions, sure, Ethernet is exactly like Alohanet.

...

/Bob Metcalfe (http://twitter.com/BobMetcalfe)



Στο παρελθόν κάποιος μου είχε αναφέρει και το επαναλάμβανα και εγώ σε συζητήσεις, διαλέξεις κλπ
πως η σύνδεση στον αέρα απλά μεταφέρθηκε στο ομοαξονικό καλώδιο,
κάπως έτσι περιγράφεται σαν σύστημα το ethernet, τώρα που έμαθα όμως οφείλω να
διορθώσω.

RFC 1

Σίγουρα ελάχιστοι στις ΗΠΑ γνωρίζουν το πως έγιναν τα πράγματα σχετικά με το διαδίκτυο. Να όμως που το χτεσινό άρθρο στους Τάιμς της Νέας Υόρκης ενός πρωτεργάτη της εποχής, του Steve Crocker αλλάζει το τοπίο της μαζικής ενημέρωσης για την ουσία του διαδικτύου.

Θυμάται σαν γεγονός ιδιαίτερης σημασίας τη πρώτη δημοσίευση (ήταν ένα απλό σημείωμα) πριν 40 χρόνια με την ονομασία RFC 1 που έκανε και που σύντομα θεωρήθηκε ξεπερασμένο από τις τεχνολογικές εξελίξεις. Τα πρώτα δύο RFC ήταν για το λογισμικό επικοινωνίας, το επόμενο όμως ήταν για το τι είναι RFC -Request For Comments.

Στο άρθρο παραδέχεται ότι κατάλαβε την αξία του μηχανισμού RFC κατά την διάρκεια μιας επίσκεψης στην Ινδία όταν ρώτησε έναν μηχανικό που έμαθε τόσα πολλά πράγματα σε σχέση με ένα ενδεικνυόμενο σύστημα και πήρε την απάντησε "κατέβασα όλα τα RFC και τα διάβασα" (**)

Ξεχωρίζω τα κύρια σημεία του άρθρου για την αξία αυτού απλού μηχανισμού (πρωτόκολλο επικοινωνίας ομάδας) και βρίσκω μια παρόμοια αναφορά από τον ίδιο στο κείμενο του RFC 1000:

--το 1969 το δίκτυο (είχε όνομα Arpa-net) αποτελείτο από 4 υπολογιστές
--ο συγγραφέας δεν φαντάστηκε το δίκτυο σαν μέσο διάδοσης των σημειώσεων τύπου RFC
--η κρατική χρηματοδότηση ενός δικτύου με 100 χρήστες - επιστήμονες, αρχικά
--οι ανοικτές διαδικασίες όχι ιεραρχίες τύπου τελεκομ
--ο στόχος ήταν η δικτύωση κοινοτήτων
--ο καθένας έγραφε το όραμα του σε χαρτί και το έστελνε με ΕΛΤΑ για συζήτηση
--η προσφορά εργαλείων για ελεύθερη χρήση και όχι οι πατέντες
--η κουλτούρα των RFC προετοίμασε το έδαφος για το WWW

RFC 2555 γραμμένο με αφορμή την επέτειο των 30 χρόνων Αρ-Εφ-Σι αναφέρει σχετικά:

RFC 1 was, I believe, a paper document. RFC 2 was produced online
via the SRI NLS system and was entered into the online SRI NLS
Journal. However, it was probably mailed to each recipient via snail
mail by the NIC, as email and the File Transfer Protocol (FTP) had
not yet been invented.
RFC 1 was, I believe, a paper document. RFC 2 was produced online
via the SRI NLS system and was entered into the online SRI NLS
Journal. However, it was probably mailed to each recipient via snail
mail by the NIC, as email and the File Transfer Protocol (FTP) had
not yet been invented.



Αξίζει η επισκόπηση που κάνει ο αρθογράφος και μου φέρνει στο μυαλό τη δική μου
ανακάλυψη των αξιών του διαδικτύου. Κάποιες σκέψεις παρουσίασα στο ΤΕΕ (ήταν ένας από τους πρώτους κόμβους RFC987 στην Ελλάδα που φύτεψε ο ΕΡΜΗΣ για να δικτυώσει μια σημαντική κοινότητα της Ελλάδας, η επαφή μας ήταν η κ. Κ.Τοράκη από τη βιβλιοθήκη του ΤΕΕ)

Η Κοινότητα του Internet και η Οργάνωση της.

Αυτό που xαρακτηρίζει το Internet το πιο σπουδαίο κατά την άποψη μας, είναι όχι τόσο η τεχνολογία του αλλά το 'πνεύμα' συνεργατικότητας που γεννήθηκε πάνω του. Η επιτυχία να βρεί θέση ακόμη και η εμπορική κερδοφόρα δραστηριότητα είναι αξιοσημείωτη. Κανείς δεν είναι ιδιοκτήτης του Internet.Τα δίκτυα-μέλη του από κοινού και συλλογικά λειτουργούν αυτήν την παγκόσμια δομή.
Το Internet καθοδηγείται από τις Ομάδες InterNet Architecture Board (IΑΒ), InterNet Engineering Task Force (IETF) και τα InterNet Working Groups (IWG). Η νομοθεσία που παράγεται με τη μορφή των λεγομένων Request For Comment (RFC) -Σημειώσεις Εργασίας διέπει την ανάπτυξη του Internet αλλά και την πληροφόρηση. Ο καθένας μπορεί να γράψει ένα RFC και μετά διαδικασία πειραματισμού, αποδοχής προτάσεων και τελικής ψηφοφορίας να το κατοχυρώσει σαν στάνταρ. Ο κανόνας ότι κάθε στάνταρ που υιοθετείται πρέπει να έχει δοκιμαστεί πειραματικά τουλάχιστον σε δύο πιλότους για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα έχει ουσιαστικά δημιουργήσει μιά "ανοικτή πλατφόρμα".
Το κέντρο συντονισμού του ΙντερΝετ ήταν το NIC.DDN.MIL με κρατική επιχορήγηση και το Ερευνητικό Κέντρο SRI του Πανεπιστημίου Stanford. Σήμερα ο λειτουργικός συντονισμός έχει περάσει στο πρόγραμμα INTERNIC.NET με εμπορική σύμβαση και τα ΙAB/IETF/RFC έχουν ενσωματωθεί στον μη- κερδοσκοπικό Οργανισμό INTERNET SOCIETY (ISOC) (1992). Κέντρα όπως το ΙΝRΙΑ/Γαλλία, UCL/Αγγλία και FUΝΕΤ/Φιλανδία έχουν σημαντική συμβολή, στην ανάπτυξη του Internet.




Η παρουσίαση στο ΤΕΕ έκανε μια σημαντική ανάλυση, τη περίοδο 1993/94 για το δίκτυο, νομίζω ότι κινήθηκε στη ίδια γραμμή με το χτεσινό άρθρο των Τάιμς, βέβαια το ακροατήριο στο ΤΕΕ ήταν πανεπιστημιακοί, μηχανικοί, φοιτητές επιστήμονες γενικά. Τη προηγούμενη χρονιά με το ίδιο ακροατήριο μοιράστηκα
τις εικόνες που είχα διαμορφώσει για το φαινόμενο.

Μαζί λοιπόν με τις σελίδες, το βίντεο, τα ονλάιν παιχνίδια, τους δρομολογητές και τις οπτικές ίνες στέκεται μια πολύ απλή καινοτομία το RFC μια απλή αράδα λέξεις αρχικά πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί και μαζί μερικοί κανόνες συμπεριφοράς μεταξύ ερευνητών και φοιτητών με στόχο το μοίρασμα υπολογιστικών πόρων (*) μας έφερε εδώ που είμαστε, ας το σκεφτούμε.

Θεωρώ ότι δεν έχουμε ακόμη κουλτούρα RFC και αν κάνω λάθος τότε σίγουρα δεν είχαμε το 1994 αφού ακόμα και στο ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ επένδυσαν πολλούς πόρους στο Χ.400 (project Servicenet) αντί να γίνει συνεργασία τύπου RFC.


(*) Ο Crocker αναφέρει ότι το πρόβλημα που είχαν να λύσουν σαν ομάδα δεν ήταν η ανάγκη "διαδραστικής επικοινωνίας" αλλά η ανάγκη για διαμοίραση πόρων (resource sharing) σε αντίθεση
με το τι έχει τελικά επικρατήσει στην κοινή γνώμη.

(**) Η δική μου εμπειρία είναι εντελώς διαφορετική σχετικά με τα RFC. Ρώτησα ένα συνεργάτη μου σχετικά με τη πρόοδο που είχε κάνει σε σχέση με τα βασικά συστήματα του διαδικτύου. Πήρα μια απάντηση που ήταν η εκτενής λίστα των RFC που είχε ανακαλύψει και κατάλαβα ότι είχε πέσει σε "Μαύρη Τρύπα", τον έβγαλα με την βοήθεια της βίβλου της δικτύωσης της εποχής (1991): "SUN - Network Administration Manual". Κάτι παρόμοιο είχα πάθει και εγώ το 1988 όταν προσπάθησα να μάθω τα της τεχνολογίας του Χ.400 (στο πλαίσιο της δράσης COSINE-MHS) μέσα από ένα σεμινάριο για το στάνταρ Χ.400 (μάλλον προς μηχανικούς λογισμικού) δηλ. τα εσωτερικά του πρωτοκόλλου, στο Λονδίνο !!.
Βέβαια η γνώση που πήρα εκεί για τις 400.000 γραμμές κώδικα συνέβαλε στο να στραφώ από τη τεχνολογία OSI σε αυτήν του Ιντερνετ. Κυρίως όμως ήταν η εμπειρία που πήρα τρέχοντας τον πρώτο διεθνή (15-20 συνδέσεις με DFN, UNINETT, SWITCH, SURFNET, CSNET κλπ) Χ.400 κόμβο της Αριάδνης από το 1989.

Πως έγιναν τα πράγματα

Σκέψεις ενός βετεράνου TED NELSON για το ΠΩΣ ΕΓΙΝΑΝ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ με ανάλυση κάθε σημαντικού βήματος, αρχίζω με το βήμα ARPANET , πρώτο άκουσμα το 1980 σε συνάντηση εργασίας στο Didcot, έδρα του Rutherford National Laboratory (κάτι σαν Δημόκριτο της Αγγλίας), μου ανέθεταν το ρόλο συνδέσμου με Αμερικάνικο έργο Functional Programming εκ μέρους του αντίστοιχου Αγγλικού. Κατάλαβα ότι θα έκανα χρήση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου όπως η εντολή MAIL στο λειτουργικό VMS, την επόμενη φορά που συνάντησα τον όρο το 1987 (μέσα στους τρεις τόμους των DARPA στάνταρς, μοναδικοί ίσως στην Ελλάδα, το στέλεχος του προγράμματος ΑΡΙΑΔΝΗ κ. Ευάγγελος Παπαργύρης πήρε τη πρωτοβουλία να προμηθευτεί από το NIC.DDN.MIL για τη βιβλιοθήκη μας) είχε αλλάξει ονομασία σε Internet.

Όμως ας περάσουμε στο σκεπτικό του βετεράνου όπως το αξιολογεί ο ίδιος:


9 - The ARPANET - Getting the Message Across (1962)

A jovial psychologist proposes communication amongst everybody by computer. The Defense Department (ARPA division) thinks it's a good idea.

A Rand Corporation engineer, grimly worried about nuclear war, is not the only one to invent packet switching. Packet-switching, in fact developed to keep a thermonuclear exchange from escalating to doomsday (and opposed by telephone veterans) works. It triumphs over telephone traditions and networking methods developed by IBM and ISO. The Pentagon funds it and it barely works, but not all the information arrives across the network. A Frenchman says, Why not have the endpoints take care of completing the exchange? The result is TCP/IP, a new way to push-pull information across a tangle of connections. It barely works, and connects a lot of researchers on their separate networks across a big supernetwork that barely works.

First it's called the ARPAnet, run with the flavor of military culture. But the military-- who inspired it in the first place-- sees that it's totally insecure and gives it to the public. It still barely works. (It's still totally insecure, but we now call it the Internet. See below.)

Να και μια περίληψη του βιβλίου,
μια καταπληκτική απλή αλλά απερίγραπτα διαπεραστική ματιά στα γεγονότα.

(συνεχ...)

Ενα Κβάντο Αυτοματισμού στη μάθηση

Σε κάποια στιγμή ελέγχου της πορείας με το δίκτυο έθεσα το πρόβλημα τι μπορεί να είναι η τεχνολογία BEEP που ανέπτυσσε ο Marshall Rose ? Η ερώτηση τέθηκε γιατί στο υπόβαθρο της πορείας σταδιακά προέκυψε να λειτουργεί κάτι σαν ραντάρ για εντοπισμό καινοτομικών γεγονότων σε σχέση με το δίκτυο [1].

Εικόνα Σε PDF

Διάβασα το άρθρο του Rohit Khare, μια συστημική ανάλυση το θέματος *ΤP (FTP, SMTP, HTTP, ..) που τεκμηρίωνε το σκεπτικό του M.Rose για ενσωμάτωση στοιχείων γνώσης στο λογισμικό προς χάριν των προγραμματιστών νέων εφαρμογών στο διαδίκτυο ώστε να μη φτιάχνει ο καθένας το δικό του TP.

Βρήκα και ένα διδακτορικό της ομάδας Principia Cybernetica Project (με βασικό μέντορα τον Turchin) περί embedded and truncated knowledge in goods and services με συγγραφέα τον Bertin Martens να δείχνει ότι το μέγιστο μέρος της γνώσης στην ανθρωπότητα μεταδίδεται από εργαλεία και μηχανισμούς στα καθημερινά της ζωής (εμπόριο, παραγωγή).

Θεώρησα ότι το επόμενο Κβάντο Αυτοματισμού δηλ. βήμα καινοτομίας του δικτύου, έχει να κάνει με Επικοινωνία Γνώσης.

Ομως τα USENET news ήταν ήδη πραγματικότητα από το '80 οπότε τι καινοτομία έβλεπα ?, δεν είχα απάντηση, όμως ήμουν πεισμένος ότι κάτι καινούργιο υπήρχε. Ήταν η μεγάλη κλίμακα που ελάμβανε χώρα, με το USENET news σε ρόλο πρωτοτύπου. Έτσι εντόπισα και έγινα από τους πρώτους εγγεγραμμένους χρήστες (σε ρόλο παραγωγού) της NUPEDIA μια περίπτωση επικοινωνίας γνώσης που έγινε αργότερα η WIKIPEDIA. Το πλέον γνωστό παράδειγμα επικοινωνίας γνώσης, φτιαγμένο από τη δύναμη crowdsourcing (το νόμο του LINUS σύμφωνα με τον ESR - Eric Raymond)

Το ίδιο θέμα δηλ. επικοινωνία γνώσης - μάθηση στην εποχή του υπολογιστή απασχολεί εδώ και χρόνια τη σχολή Seymour Papert [2] που δημιούργησε σημαντικά πράγματα όπως LOGO, MINDSTORMS, SQUEAK και πρόσφατα συνέβαλε στο έργο OLPC.

Το θέμα μάθηση με απασχόλησε από την αρχή της εμπλοκής με τα δικτυακά, η πλέον συστηματική προσέγγιση πήρε το όνομα ISLAB - Ιnternet Systematics Lab και είχε σημείο αναφοράς μεγαλύτερα παιδιά, περισσότερο κοντά στο εγχείρημα CISCO NETWORK ACADEMY (ανακάλυψα και συμμετείχα στο πεδίο αυτό με προτροπή για διερεύνηση από τον καθ.Β.Μάγκλαρη (ΕΜΠ) και συνεννόηση με τον Δρ.Τ.Χιώτη (ΕΔΕΤ). Η συμμετοχή στο πρόγραμμα CNA έγινε καταλύτης στη παραπέρα επεξεργασία ενός σκεπτικού περί μάθησης που σταδιακά διαμόρφωσα και εφάρμοσα το διάστημα 2003 -2006 στη περιοχή γνώσης σχετικά με την ασφάλεια στο διαδίκτυο (δες περί ISLAB [3]).

Να λοιπόν, που με το έργο ISLAB δοκίμαζα μια εκδοχή της καινοτομίας, ένα παράδειγμα επικοινωνίας γνώσης σε τοπική κλίμακα βέβαια (intranet).

Ενα Κβάντο Αυτοματισμού πάνω στην βασική διαδικασία του εργαστηρίου δικτύων, αυτοματισμό σε σχέση με τη προηγούμενη πιο χειροκίνητη διαδικασία της περιόδου ΑΡΙΑΔΝΗ. Θυμάμαι ότι βασικό στοιχείο του σχεδιασμού των εργαλείων Multimedia Email (περίοδος EPMHS) ήταν η υποστήριξη επικοινωνίας στα ελληνικά και για εφαρμογή σκεφτόμουνα τα της δικής μας κοινότητας (Ανάπτυξη και λειτουργία δικτύων). Μάλιστα είχα σκεφτεί το ΠΕΣ - πρόχειρες ενημερωτικές σημειώσεις (α λα RFC - Request For Comment), σαν τη βασική μονάδα επικοινωνίας μεταξύ μας αλλά ...

Ο αρχικός CTO (Walter Bender) του έργου One Laptop per Child αναφέρει σαν βασική ιδέα του έργου το σύστημα μάθησης:

We developed Sugar as a free software project, not just because we believe that is a superior (technological, economic, political, legal, and moral) framework for software development, but also because learning wants to be free (as in speech). Our goal has been to imbue into the education industry the culture of collaboration and critique that go hand in hand with free software.

Ξεχωρίζω τη φράση learning wants to be free και τον στόχο του έργου imbue into education industry the culture of collaboration and critique that go hand in hand with free software δηλαδή να εμφυτευθεί στην εκπαίδευση η συνεργατική κουλτούρα και η σχέση με το ελεύθερο λογισμικό.

Το δικό μου σκεπτικό ήταν να πάρω κάτι πίσω από τη διαδικασία μάθησης του κάθε μαθητή που υποστήριζα στο εργαστήριο δικτύων. Αρχικά είχαμε την ψηφιακή έκδοση της πτυχιακής σαν μηχανισμό επικοινωνίας των γνώσεων αλλά δεν έλυνε το πρόβλημα, ήθελα κάτι πιο επεξεργάσιμο σαν επικοινωνία, κάτι πιο web2.0 με τη σημερινή ορολογία δηλαδή ψηφιακό περιεχόμενο από τους μαθητές-σε-ρόλο-δασκάλου πιο εύκολο στην επεξεργασία από όλους τους συμμετέχοντες παράγοντες. Ειδικά το πρόβλημα "δεξιότητες" δηλαδή πώς μεταδίδεται μαθησιακό περιεχόμενο αυτού του τύπου ? που έχει σημείο αναφοράς τον μαθητή-σε-ρόλο-δασκάλου.

Κάπως έτσι γεννήθηκε και εφαρμόστηκε κατά το δυνατόν μια μέθοδος που ονόμασα reflected learning [3], σαν περίπτωση εφαρμογής της ιδέας περί αυτοματισμού στην επικοινωνία γνώσης δηλαδή μέσα στο πλαίσιο της αναζήτησης κάτι νέου. Ένα νέο βήμα στη συνέχεια του αρχικού προβληματισμό "Αριάδνη Τι?" [4]

Γιατί όλη αυτή η παραπάνω κρυπτογραφία :-) ?
το απλό "μετά την ΑΡΙΑΔΝΗ και τον ΕΡΜΗ τι ?" και η απάντηση "το ISLAB"
τα λέει όλα. Οι φάσεις ΑΡΙΑΔΝΗ, ΕΡΜΗΣ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ προετοίμασαν την επόμενη φάση
ΝΕΤ8 = Network Theory (δες πρόχειρη περιγραφή στα αγγλικά εξ'ανάγκης)


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

σημ.[1] από κάποιο σημείο και μετά η παρακολούθηση των διαδικτυακών εξελίξεων έγινε βασικό στοιχείο της καθημερινής εργασίας, πάντα βέβαια στο πλαίσιο την κατανόησης του "νέου υπολογιστή", στην αναζήτηση πηγών γνώσης περί αυτού, γενικά κάθε ζωτικού στοιχείου όπως διάλογοι σε λίστες, διαφημίσεις και κυρίως παρακολούθηση του έργου πρωτοπόρων παραγόντων όπως ο MTR (M.Rose).

Άρχισα τη συλλογή από τη μπροσούρα TELEFILE (X.25 switch, desktop type) και τα σχετικά πειράματα, πέρασα από συνεργασίες όπως το ντέμο δεξιότητας ρύθμισης μόντεμ από τον Stuart Mainwaring - EUROKOM.IE το 1987 και η αναζήτηση γνώσεων περί του θέματος "δίκτυο" το 1998 είχε αποτέλεσμα περίπου 9000 URL (και αντίστοιχο πλήθος EMAIL) μαρκαρισμένα με 300 περίπου θεματικά TAGS με σκοπό να φτιάξω κάποια HTML δομή που θα κωδικοποιούσε κάπως μια γνώση χρήσιμη για την κατανόηση του θέματος "τι είναι δίκτυο".

σημ.[2] εφαρμογή μεθόδων και εργαλείων υπολογιστικής για προσδιορισμό ενός νέου μοντέλου μάθησης.

σημ.[3] περιγραφή της ιδέας

σημ.[4] σύμφωνα με τον Λ.Σαραγά στο ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ ο μύθος για την Αριάδνη και το Μίτο της αποτελεί ένα υπόδειγμα αποφυγής εγκλωβισμού της νόησης σε αδιέξοδο. Για μένα το ότι ο μίτος των Κβάντων Αυτοματισμού προέκυψε σαν η απάντηση που έδωσα στο ερώτημα "Αριάδνη Τι?" είναι μια περίεργη σύμπτωση στο παιχνίδι των λέξεων όπως το περιγράφει ο D.Hofstadter στο βιβλίο An eternal golden braid. Πάντως η απάντηση αυτή γύρω στο 1999 μου έδωσε μια ιδιαίτερη ικανοποίηση γιατί είχα πλέον μια σταθερή εικόνα για το δίκτυο. Παρόμοια με την εικόνα του machine-cycle MICRO-16V στο παλμογράφο του Essex το 1975, παρόμοια με την εικόνα περί υπολογισμού που δίνουν οι combinators S,K,I της μηχανής SASL που έφτιαξε ο David Turner στο St.Andrews / Kent την οποία είδα το 1980.
(δες αναδρομή σε ποιούς ώμους ανέβηκα για να μπορέσω να δώ κάτι)

Το Κβάντο Αυτοματισμού

Δηλαδή μια ποσότητα Αυτοματισμού που αντιστοιχεί σε χειροκίνητη διαδικασία.

Αυτή είναι η βασική έννοια που βρήκα για να περιγράψω κάθε βήμα εξέλιξης του Διαδικτύου (εννοώ την ΥΠΟΔΟΜΗ με διάφορα ονόματα όπως Arpanet, Catenet, Internet, Web, ..)

Για την ακρίβεια η παρατήρηση αφορά και το Τηλεπικοινωνιακό Δίκτυο, τη πρώτη ΥΠΟΔΟΜΗ επικοινωνίας, πάνω στην οποία επικάθεται - overlay το διαδίκτυο.

Ο Αυτοματισμός σαν γενική έννοια βέβαια είναι όπως τον προσδιόρισε ο Αλαν Τιουρινκ αρχικά σε πλαίσιο με θεωρητικό προσανατολισμό με τη ομώνυμη ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥΡΙΝΚ (*) το 1936 και αργότερα με τον ΚΟΛΟΣΣΟ ο οποίος αντιμετώπισε το σύστημα ΕΝΙΓΜΑ των Γερμανών στο 2ο παγκόσμιο πόλεμο.

Η χειροκίνητη διαδικασία αφορά γενικά Χρήστες, Διαχειριστές της (κατανεμημένης) ΥΠΟΔΟΜΗΣ. Για παράδειγμα η αρχή του Yahoo ήταν απλά ένα HTML αρχείο κατάλογος κάποιων δημοφιλών και χρήσιμων σάιτ, στη συνέχεια έγινε υπηρεσία αλλά το back-end ήταν χειροκίνητο μέχρι που ήρθε ο Γούγλης Google να το αυτοματοποιήσει με το στατιστικό αλγόριθμο.

Κάθε καινοτομία (^) στο διαδίκτυο την ανάγω σε μια σειρά τεχνολογικά βήματα που εξελικτικά έλαβαν χώρα με το κάθε βήμα να εισάγει κάποιον αυτοματισμό.

Η λέξη Κβάντο προσδιορίζει τον πεπερασμένο χαρακτήρα και το συγκεκριμένο του Αυτοματισμού, έναντι στον ΚΑΘΟΛΙΚΟ Αυτοματισμό που ανακάλυψε ο ΤΟΥΡΙΝΚ και είναι ο πλέον ισχυρός τύπος(#).

Μια σειρά από Κβάντα εφαρμόστηκαν στην αρχική Υποδομή επικοινωνίας (ΠΙΝΑΚΑΣ βίσματα, τηλεφωνητές, γραμμές τηλεφώνου) για να έχουμε τις σημερινές σύγχρονες επικοινωνίες, με αρχή το Κβάντο STROWGER. Το ακόλουθο διάγραμμα περιγράφει τα βήματα εξέλιξης του τηλεφωνικού δικτύου.

Το δίκτυο υπολογιστών ARPANET (αρχικά στις ΗΠΑ) βασισμένο στην Υποδομή Ψηφιακό Δίκτυο αλλά με διαφορετικό τύπο Κόμβου-Μεταγωγέα (αυτόματη μετάδοση και δρομολόγηση) για αντιμετώπιση καταστροφής τμημάτων της Υποδομής σε περίοδο πολέμου ήταν το επόμενο βήμα (+).

Η βασική λειτουργία του ARPANET είναι η αυτόματη σύνδεση τερματικών σταθμών (τηλέτυπα, ΤΤΥ, VDU) σε Κεντρικούς Υπολογιστές και η μεταφορά αρχείων μεταξύ υπολογιστών διαφορετικών κατασκευαστών. Τυχαία καινοτομία το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο που έγινε η πλέον διαδεδομένη εφαρμογή.

Σε επόμενο βήμα τo βασικό λογισμισμό NCP του ARPANET αντικατεστάθηκε από το TCPIP μια βελτίωση μηχανισμών αυτόματης διασύνδεσης.

Η εμπλοκή των πανεπιστημίων στην ανάπτυξη του INTERNET μετασχηματίζει σε επιστημονικό σκοπό το Δίκτυο και φέρνει το διαχωρισμό του Στρατιωτικού τμήματος.

Το λογισμικό BSD βασισμένο στις καινοτομίες των Λειτουργικών Συστημάτων MULTICS και UΝΙΧ (ενσωματώνει και διανέμει "ανοικτά" το TCPIP) καθώς και η "ελεύθερη" οργάνωση IETF αποτελούν τη νέα ΥΠΟΔΟΜΗ και ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ (κυρίως μηχανικών) που συγκροτούν τη κρίσιμη μάζα ανάπτυξης.

Η σημασία των εξελίξεων αυτών αναγκάζει τη MICROSOFT να αποδεχτεί τη σύνδεση του PC στο διαδίκτυο
ένα νέο Κβάντο όπου μια σειρά ασύνδετες διαδικασίες μετασχηματίζονται από τον αυτοματισμό του διαδικτύου. Μετά είχαμε τον MOSAIC και τη διόγκωση του ιστού World-Wide-Web μια νέα αλυσίδα εξελίξεων. WWW = FTP + multimedia έλεγαν οι κυνικοί, όπως πάντα θιασώτες του χειροκίνητου LMI (line mode interface) συστήματος διεπαφής και ορθώς ίσως αλλά το Κβάντο Αυτοματισμού επέτρεψε και στον πλέον αμύητο να κλικάρει στη τεχνολογία.


(*) Σκέφτηκε τον αυτοματισμό σε δύο επίπεδα, ο ΚΑΘΟΛΙΚΟΣ αυτοματισμός που εξομοιώνει - emulate κάθε πιθανή μηχανή ΤΟΥΡΙΝΚ (που έχει αυτοματισμό του δεύτερου επιπέδου). Πως ? με την κωδικοποίηση της ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ μηχανής σε 0/1 και εναπόθεσης πάνω στην ταινία δεδομένων της. Μια παρόμοια τεχνική ονομάζεται Γκεντελοποίηση (Godelization). Ο αυτοματισμός του δεύτερου επιπέδου είναι περιορισμένης εμβέλειας για παράδειγμα όπως ο αυτοματισμός του Strowger που αντικατέστησε τους λειτουργούς τηλεφωνικών κέντρων του περασμένου αιώνα.

(^) Προωθημένη Έννοια: το Δίκτυο όπως και ο Υπολογιστής εξελίσσονται με ταυτόχρονη δημιουργία εννοιών που δεν γνωρίζαμε. Μεταγωγή Πακέτου, Ιδεατό Τερματικό, Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο, Διαδίκτυο, Ονοματοδοσία DNS, Δρομολόγηση Αυτόνομων Συστημάτων, Δικτυακή Υπηρεσία, Υποδομή Ιστός, Μηχανή αναζήτησης, Πλοηγός, Αταξική Διευθυνσιοδότηση, Πολυμεσική Επέκταση Μηνύματος, Καθολικός Εντοπισμός Πληροφοριο-πηγής URL. Ανατρέχοντας στο παρελθόν βρίσκουμε παρόμοια παραδείγματα για έννοιες όπως Πρόγραμμα, Αναδρομή, Λογισμικό, Ολοκληρομένο κύκλωμα, Γλώσσα Προγραμματισμού, Λειτουργικό Σύστημα, Ιδεατή Μνήμη, Οδηγός συσκευής κ.α.

(#) Με τον όρο αυτό επιχειρώ μια σύνδεση με την έρευνα του David Turner sτις γλώσσες προγραμματισμού στην οποία διατυπώνει την ιδέα να μειωθεί η ισχύς τους ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του μη-τερματισμού στα προγράμματα, πηγή των περισσότερων σφαλμάτων λογισμικού. Strong Functional Programming ονομάζεται η γραμμή που ακολουθεί, αν πετύχει σίγουρα θα πάρει Νόμπελ.

(+) Η ΑΡΙΑΔΝΗ είχε την άδεια και αρωγή του πρωτεργάτη των Ευρωπαικών Δικτύων Peter Kirstein - University College London Prof. για να μπει στο NSFNET με Στατική δρομολόγηση το 1990 και Αυτόνομη δρομολόγηση το 1992 εκπροσωπόντας την Ελλάδα. Ανακάλυψα ένα γραπτό (1997) του Peter Kirstein με θέμα τη συμβολή του στο ARPANET όπου για πρώτη φορά έμαθα το πραγματικό νόημα της διαφοράς Μεταγωγή Κυκλώματος - Μεταγωγή Πακέτου, πέρα από τα κλασσικά που λένε οι σημειώσεις των διαλέξεων και τα βιβλία. Ηταν η ιδιότητα Stateless Operation των κόμβων NCP έναντι αυτών με Stateful Operation του τηλεφωνικού δικτύου που έκανε τη διαφορά. Εναλλακτική όδευση επέτρεπαν και οι δύο τεχνολογίες όμως ο χρόνος ανασύστασης στη περίπτωση των Stateful συνδέσεων ήταν υπερβολικά μεγάλος και γιαυτό μη αποδεκτός.

To γραπτό πρέπει να διαβαστεί από αυτούς τόσο στο ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ όσο και στο ΕΜΠ (Επιτροπη αξιολόγησης ακούς ?) που θεωρούν ότι η επιλογή να μετατρέψω την ΑΡΙΑΔΝΗ-COSINE σε ΑΡΙΑΔΝΗ-INTERNET single-handed (σε ότι αφορά την ιδέα, το σχέδιο, τη στελέχωση, τη καθοδήγηση, τη διάχυση και τον ευαγγελισμό) ήταν απλό development ενώ θα έπρεπε να βλέπουν μια καινοτομία.

Πέρα από το μάθημα τεχνολογίας που πήρα, η ιστορική αναφορά του P.Kirstein στα εμπόδια ανθρώπων που συνάντησε αποτελούν μια κάποια ανακούφιση αλλά και προτροπή να γράψω για παρόμοιες εμπειρίες που είχα. Τι λέτε ?