Friday, February 23, 2007

Ο μετασχηματισμός ΜΙΜΕ 1.0



Η κατασκευή Χ.400 multimedia mail
θα μπορούσε να είναι ένας άλλος τίτλος για το σημερινό ποστάρισμα και αφορά την δημιουργία ένος εργαλείου, πολυμεσικό ηλεκτρονικό ταχυδρομείο με υποστήριξη ελληνικών την εποχή που δεν είχε ακόμη εμφανιστεί η περιβόητη Ευδώρα-Εudora ενώ εργαλεία όπως ELM, PINE και τα πιό προωθημένα MH, XMH χειρίζονταν μόνο ascii/text.

Το πιό ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η καινοτομία έγινε στο πλαίσιο προώθησης του Εθνικού OSI δικτύου, με το στάνταρ Χ.400 (84) όπως προέβλεπε η σχετική ανάθεση από την DGXIII της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (national project V.5805). Έβαλα σαν παραδοτέα του έργου την σύνδεση με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο τύπου RFC822 και την πρακτική αξιολόγηση των δύο συστημάτων. Αναπτύχθηκαν προγράμματα - PERL scripts (Εβίνα Μακρή, Κώστας Μαρνέρης) για τα στατιστικά της διακινούμενης πληροφορίας (domains, lists) για να συγκρίνω τα αποτελέσματα. Το κλειδί ήταν οι κόμβοι RFC987 (ALG - application level gateway) που είχαν αναπτυχτεί (quipu, sunlink-mhs) με στόχο την προσέγγιση των δύο κόσμων ISO και IETF. Οι Marshall Rose και Steve Kille (στην ίδια ομάδα εργασίας του RARE WG messaging/directories) ήταν οι κύριοι συντελεστές αυτής της πολιτικής.

Σε αυτό το έργο "Value 5805" της ΕΕ περί προώθησης των Δικτυακών Υποδομών στην Ελλάδα το εργαλείο για "multimedia" ηλεκτρονικό ταχυδρομείο θα κάλυπτε την ανάγκη για ελληνικά .
Το manual
του εργαλείου περιγράφει τα δομικά του στοιχεία. Η ΓΓΕΤ, το ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΑΣ, το ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ και ο ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ έτρεξαν το λογισμικό με επιτυχία. Μια ομάδα στο ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (TSI) πρότεινε να αναλάβει την διανομή του εργαλείου αλλά δεν συνεργάστηκα (mea culpa) και έτσι πρόκανε η Ευδώρα :-( , αν και το εργαλείο είχε ελεύθερη άδεια χρήσης.


MIME σημαίνει Μulti-purpose Internet Message Extentions,δηλαδή ο μηχανισμός εισαγωγής πολυμέσων στο δίκτυο, αρχικά στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και μετά σε κάθε άλλη εφαρμογή όπως το WWW (+). Ηταν το standard για τη μορφή-format των μηνυμάτων. Στην ορολογία των αντιπέρα του Ατλαντικού ανταγωνιστών της OSI-φικής Ευρώπης λέγεται πιό χαλαρά RFC. (*)

Είχα ήδη αρχίσει να αισθάνομαι τα κύματα "καινοτομίας" που χαρακτήριζαν το νέο περιβάλλον (δηλαδή το αντι-OSI δικτυακό περιβάλλον.

Η Μαρία Δήμου από το CERN έστειλε μια μελέτη για τους email clients και αναφορά στο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό "ΜΙΜΕ 1.0".


Με το ΜΙΜΕ βρήκα τι ιδέες computational email και "ΕΜ -enabled mail" του N.Borenstein και άρχισα να φαντάζομαι μια Global Internet Machine (GIM) πλατφόρμα για νέες εφαρμογές


Επίσης, άρχισε να δένει η έννοια "εξέλιξη" σε σχέση με την GIM, σαν μια μετάλαξη κάτω από την επίδραση της έννοιας Metasystem transition .

Ο μετασχηματισμός MIME ήταν μια τέτοια μετάλλαξη και μάλιστα ενώ το δίκτυο βρισκότανε σε πτήση. Ο μηχανισμός metamail του Borenstein ενσωματωνόταν στο λειτουργό εξάρτημα sendmail, σταδιακά από μέιλερ σε μέιλερ.

Εδώ σαφώς απέκτησα εικόνα για το πως δημιουργείται η καινοτομία στο δίκτυο και μάλιστα μέσα από μια πραγματική κατασκευή τουλάχιστον στην ελληνική επικράτεια του διαδικτύου.

Επίσης εντόπισα μια οπτική γωνία θεώρησης των δικτυακών πραγμάτων που έδινε νόημα στην ερώτηση "τί ειναι το διαδίκτυο ;" (δες ποστάρισμα στο αγγλοφωνο μπλογκ).

Το MIME ήταν το πρώτο μου επίτευγμα τόσο σαν έννοια θεωρίας όσο και σαν εργαλείο στο πεδίο του internet developement.

Δυστυχώς ήμουν μέσα σε τεράστια πληροφοριακή καταιγίδα του κυβερνοχώρου αλλά κυρίως μέσα σε ένα εχθρικό εργασιακό χώρο στο ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ το 1994 που η συνισταμένη των γεγονότων οδήγησε να μην προχωρήσω με την καινοτομία αυτή αν και έκανα έναν σοβαρό σχεδιασμό.


(+) συχνά γράφεται από δημοσιογράφους κλπ ότι το WWW ήταν επίτευγμα του CERN, ο T.B.Lee με βοηθό τον R. Cailliau .... Ξεχνούν ότι η πρώτη φάση του Ιστού δεν είχε πολυμέσα ήταν μόνο ascii/text . Μάλιστα υπάρχουν αρνητικά σχόλια σχετικά με το κακό που προξένησε η εισαγωγή του in-line graphics από την ομάδα του NCSA (Marc Andreessen,Eric Bina) γιατί έφερε την TV-like κουλτούρα του κλικ.

(*) ο κύριος λόγος που επικαλούνταν οι Ευρωπαίοι μηχανικοί δικτύων/πληροφορικής ενάντια στην τεχνολογία του internet (1984-1994) ήταν ότι βασίζονταν σε κείμενα "αέρα" όπως τα λεγόμενα RFC και σε ανύπαρκτους νομικά οργανισμούς όπως IETF. Υπήρχαν και σύμμαχοι εξ'ΗΠΑ που είχαν την ίδια γνώμη. Είχαν στο μυαλό τους οργανισμούς όπως ISO και CCITT με διαδικασίες μπετόν-αρμέ.

Παγκόσμιος Ιστός Ψηφιακών Πηγών - WWW



Η εμπλοκή μου στην δημιουργία του λεγομένου World Wide Web - Παγκόσμιος Ιστός το 1988, σαν μέλους της υπο-ομάδας εργασίας για την ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού COSINE μέ έφερε μπροστά σε κάτι πραγματικά "εξω-πραγματικό". Γενικά το όλο θέμα "Networks" είχε αυτό τον χαρακτηρισμό, αν και η εμπειρία μου από το διδακτορικό στο St.Andrews (θέμα έρευνας: ο πειραματισμός με τον παραλληλισμό που επιδέχεται ένα σύστημα functional programming) που πρόσφερε τις βασικές αρχές "υπολογισμού", έννοιες από το UNIX, τη χρήση του PSS (Δημόσιο Δίκτυο Μεταγωγής Πακέτου UK),τη μελέτη για Distributed Computing architectures, έννοιες Parallel Programming κλπ αποτελούσαν μια κάποια γέφυρα εννοιών. Όμως εδώ με θέματα όπως User Support Informaton Services (#) και γενικά με το θέμα δικτύωση των πηγών πληροφορίας (networked information resources) ήμουν χαμένος για μεγάλο διάστημα. Δεν υπήρχε κάτι προηγούμενο στο υπόβαθρο γνώσεων που διέθετα ώστε να καταλάβω τι πρόβλημα έπρεπε να λυθεί. Πέρασα πολλές ώρες αγωνίας, συμμετέχοντας στις εργασίες της ομάδας προσπαθώντας να βρώ ένα μπούσουλα εννοιών. Στις ομάδες συμμετείχαν εκπρόσωποι από ακαδημαϊκά δίκτυα μεταφέροντας την εμπειρία τους με σκοπό την συνεργασία και το συντονισμό. Εκπροσωπούσα την Ελλάδα προσπαθώντας να βρω κάποιο χρήσιμο ρόλο, να μεταφέρω πίσω την εμπειρία, τις ιδέες. Υπήρχαν και γκουρού όπως η Joyce Raynolds από το IETF.

Βέβαια ήταν τόσο ρευστή η φύση του φαινομένου που εξέταζε η ομάδα εργασίας όπου και ο Robert Calliaux, συνεργάτης του T.B.Lee, απέριπτε τα in-line graphics του ΜΟΣΑΙΚΟΥ (MOSAIC) γιατί χαλούσαν την συνεργατική ιδέα του μέσου και έφερναν στο προσκήνιο μια TV-like κλικο-κουλτούρα, αυτό δήλωσε σε μια συνέντευξη προς το περιοδικό Web4Schools, η οποία όμως αποδείχτηκε ότι ήταν η killer εφαρμογή του www (*), οπότε η δική μου άγνοια περί το τι ήθελε η ομάδα εργασίας να φτιάξει, τελικά δεν ήταν και τόσο ακαταλόγιστη.

Τι είναι NIR - Νetworked Ιnformation Resources, ένα πρόβλημα, τρεις λέξεις αλλά μου πήρε αρκετές ώρες σκέψεις για να καταλάβω τι ήταν αυτό που ήθελε να φτιάξει η Ομάδα Εργασίας "RARE WG 3 SUBGROUP USIS".

Ετσι άρχισα να καταλαβαίνω τον λεγόμενο World Wide Web μέσα από την συμμετοχή στο RARE WORKING GROUP "User Support and Information Services" που έτρεχε η Jill Foster από το Πανεπιστήμιο του Newcastle. Πώς τελείως τυχαία μέσα από την συλλογή πληροφοριών από το MAILFTP του ΒΙΤΝΕΤ (GRATHDEM, μιμούμενος τις ιδέες της Ομάδας Εργασίας σκέφτηκα την "Πυθία" σαν σερβερ πληροφορίας (χειροκίνητης τροφοδότησης) και ένα εργαλείο "browser" για διάβασμα της πληροφορίας. Οι λίστες με τις εκτυπώσεις από τον PRIME που έφτιαχναν η Σέβη Δρακωνάκη και η Πάτρα Κωλέτση (μέλη της ομάδας info hunt στο Κέντρο Υπολογιστών) έπερναν αρκετά μεγάλο χώρο στο ισόγειο του Κέντρου Υπολογιστών του ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ. Δεν έχω την περιγραφή του έργου που σχεδίασα, πρέπει να την έχει ο καθηγητής Λεβέντης, αρκετά περιγράφει η πτυχιακή των κοριτσιών από το ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ.

Τι πληροφορία υπάρχει στο δίκτυο ήταν το ερώτημα που ήθελα να απαντήσουν οι φοιτητές, και αφου την μαζέψουμε να την σερβίρουμε δικτυακά για όσους τη χρειάζονται. Αργότερα έμαθα ότι κάπως έτσι ξεκίνησε και ο φοιτητής συν-ιδρυτής του YAHOO. Στην δική μου περίπτωση η παραγωγή περιεχομένου μαζικά (internet scale) δεν είχε τεθεί αν και καταλάβαινα ότι δεν ήταν εύκολη υπόθεση η δημιουργία και η συντήριση χρήσιμου περιεχομένου (δες αυτή την πλευρά στο ποστάρισμα για το ARCHIE). Με λίστες ξεκίνησε και ο Jerry Yang που άρεσε στους συμφοιτητές του, ένας χρήσιμος κατάλογος με ιστοχώρους που διαδόθηκε ασταπιαία με το ιντερνετ.

Ο λόγος που ξεκίνησα το Info-Hunt, το ανάφερα και στα πρακτικά της ομάδας εργασίας:

SUMMARY OF MAJOR INFORMATION SERVICES ON NETWORK

Two projects carried out by student assistants, are just being completed. One group "hunts" information and documents it generally, the other group developed an information server, userid "pythia", on a SUN machine which is fed with the output of the former group.Certain browsing commands are available to the logged in user including a mail facility to describe unsolved problems.The server currently contains general information about ARIADNE, other networks, key network terms, contacts etc


ήταν αφενός το αίτημα των φοιτητών να κάνουν κάτι επαναληπτικό ώστε να μάθουν και αφεταίρου να βρούμε κάτι χρήσιμο για να δικαιολογείται η χρήση του δικτύου. Γιατί η μοναδική υπηρεσία remote-login TELNET καθώς προχωρούσε η διάδοση του PC δεν είχε ενδιαφέρον πλέον. Οπότε έβλεπα τα πράσινα λαμπάκια των μόντεμ ακίνητα και σκεφτόμουνα τι εφαρμογή θα είχε το WAN (wide area network) δίκτυο που έφτιαχνε το πρόγραμμα Αριάδνη. Σίγουρα μια λίστα από χρήσιμα πράγματα θα είχε ενδιαφέρον.

(#) User Support Information Services, κάθε λέξη έχει τη σημασία της, αποτελούσε άγνωστο παράγοντα για μένα, ένα απέραντο ερωτηματικό: "τι είναι υπηρεσία ?", "υπηρεσία πληροφόρησις ?", "πως υλοποιείται στο δίκτυο?". Επίσης, ένα ολόκληρο IETF έχει ειδική ασχολία με το θέμα !? Το ζητούμενο ήταν ένα σύστημα υποστήριξης για τους χρήστες του δικτύου σχετικά με τις πηγές πληροφορίας πάνω στο δίκτυο. Το σύστημα θα είχε τη μορφή δικτυακής εφαρμογής (δηλ.υπηρεσίας) προσβάσιμη από τον κάθε χρήστη. Το πρόβλημα "Πως θα ανέβαιναν οι πηγές ?" το κατάλαβα μέσα από τη φοιτητική εργασία αλλά έδωσα "χειροκίνητη" λύση. Έτσι όταν συνάντησα τον ARCHIE κατάλαβα τον αυτοματισμό που φέρνει το δίκτυο.

(*) στο βιβλίο Running Money, o χρηματιστής Andy Kessler περιγράφει πως προέκυψε η διαφήμιση ως το επιχειρηματικό μοντέλο χρηματοδότησης του Διαδικτύου αντικαθιστώντας το μέσο direct mail.

Thursday, February 22, 2007

ISOSUN - ο δικέφαλος γίγας



















ISOSUN = ISO + SUN

ISO σημαίνει International Standards Organization και το μοντέλο κατασκευής δικτύων "Open System Interconnection - OSI", τεχνολογία με στάνταρς για να φτιάξεις το COSINE με τα πρωτόκολλα OSI του ISO (X.25/28/29, X.400/500). Ηταν η βασική φιλοσοφία του εγχειρήματος δηλ. προσανατολισμός στα στάνταρς (όχι ιδιόκτητη τεχνολογία) και ανοικτά συστήματα όπως το UNIX.

COSINE είναι το πρώτο μεγάλης κλίμακας Ερευνητικό Έργο (*), στην κατηγορία EUREKA της Ευρωπαϊκής Ένωσης - Cooperation for Open Systems IN Europe.


SUN σημαίνει SUN MICROSYSTEMS, SUNOS (UNIX SV, UNIX-BSD) δηλαδή Τεχνολογία για να φτιάξεις ένα κόμβο στο INTERNET όπως προσδιορίζουν τα πρωτόκολλα TCPIP του ΙΕΤF (rfc xyz).

O ISOSUN είχε και τις δύο τεχνολογίες
  • (a) tcp/ip, rip, dns, bsd sockets κλπ
  • (b) X.25, X.400
Αλλά το πιο σημαντικό ήταν ότι είχε ένα πακέτο βασισμένο στο πρωτόκολλο RFC987 που γεφύρωνε τους δύο κόσμους μέσω του Ηλεκτρονικού Ταχυδρομείου (αργότερα πήρε το όνομα SUNLINK MHS)

Ο ISOSUN είναι ο υπολογιστής που στήριξε την ανάπτυξη του:
  • COSINE (IXI, X.400-MHS, RFC-987 GATEWAY) του
  • EUROPANET (πατέρα του DANTE και παππού του GEANT) και του
  • ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΡΕΥΝΑΣ "ΑΡΙΑΔΝΗ" (πατέρα του ΕΔΕΤ και παππού του ΕΔΕΤ2 και ενός μεγάλου τμήματος του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ INTERNET (Autonomous System 2546 στο NSFNET το 1992)

Το αδελφάκι της ο LEON.NRCPS.ARIADNE-T.GR στήριξε τον πρώτο ΔΗΜΟΣΙΟ ISP στην Ελλάδα



ΑΡΙΑΔΝΗ σημαίνει το σχέδιο ανάπτυξης του Εθνικού Δικτύου Έρευνας - ιδρυτής ο ΝΙΚΟΣ ΜΑΛΑΓΑΡΔΗΣ (το όνομα "αριάδνη" τελικά έφτασε μέχρι και το δίκτυο με τα ΚΕΠ του ΥΠΕΣΔΑ, κάτι τέτοιο λέει το παράξενο ιδεόγραμμά τους, μοιάζει με παπάκι και έχει κόκκινη τελεία στο κέντρο). Το ΑΡΙΑΔΝΗ ξεκίνησε από το ΥΒΕΤ (Υπουργείο Βιομηχανίας) στο Σύνταγμα, μετά στην ΓΓΕΤ στην Μεσογείων, μετά στην Αρχελάου στο Παγκράτι σε ανεξάρτητο κτήριο και τέλος στον ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ (Ινστ. Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών).



ARIADNE NETWORK ελληνική σημμετοχή στο COSINE, ιδρυτικό μέλος της διεθνούς κοινοπραξίας, αργότερα έγινε ιδρυτικό μέλος του DANTE - Deliveralty of Advanced Network Technology to Europe

ARIADNE-T το όνομα που σκέφτηκα, να διατηρεί το όνομα που σκέφτηκε ο κ. Ν.Μαλαγαρδής, να αποτελεί Domain Name για το INTERNET χωρίς την πιθανή συμπλοκή με το ARIADNE του ΙΤΕ στην Κρήτη που ήταν ο πρώτος ελληνικός κόμβος UUCP και βρίσκετο σε φάση μετάβασης στο DNS. Επίσης δήλωνε το ερώτημα "OSI or IP ?" (δες τον προβληματισμό στην μελέτη για το ΤΕΕ)

Το πρώτο πειραματικό λογισμικό για προγραμματισμό δικτύου έτρεξε πάνω στον ISOSUN, Η σύνδεση με το NSFNET, Οι πρώτες συνδέσεις Πανεπιστημίων (ΑΘΗΝΑΣ, ΑΙΓΑΙΟΥ, ΘΡΑΚΗΣ, ΠΑΤΡΑΣ, ΠΑΝΤΕΙΟΥ, Πολ. Κρήτης, ΤΕΙ Αθήνας) της ΓΓΕΤ, του ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ, του ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟΥ.

Κάποια στιγμή μια ομάδα στο ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ έκανε τον ISOSUN front-end σε μινι-υπερ-υπολογιστή των PARSYTEC που δεν είχε δικό του δίσκο (τα είχα πάρει στο κρανίο με αυτή την κίνηση, γιατί δεν πήρατε τον LEON ? "μα ήταν πιό κοντά" ήταν η απάντηση του Υπευθύνου και ο κόμβος μας στο διαδίκτυο σερνότανε φυσικά, ναι τόση αγάπη για το διαδίκτυο).


Το πρώτο πρώτο διάγραμμα σχετικά με τη κατάσταση του Ιντερνετ στην Ελλάδα (το μεγαλύτερο τμήμα της εποχής) δείχνει το θέση του ISOSUN μαζί με τον αντικαταστάτη του τον δρομολογητή CISCO-AGS (μάλλον τον πρώτο που έφτασε στην Ελλάδα). Ένα βράδυ ενώ προσπαθούσα ένα νέο κόμβο (ΑΤΚΟ, PLANET ??) έβλεπα περίεργα πράγματα να συμβαίνουν στον ISOSUN. Αργότερα κατάλαβα ότι ήταν μπαγκ - bug στο λογισμικό SUNOS IP/X.25 που μόνο 8 συνδέσεις υποστήριζε. Στην ενάτη δεν έλεγε τίποτε αλλά έκανε χαοτική πολυπλεξία των πακέτων οπότε δεν είχα άλλη επιλογή από το σετ των CISCO (1 AGS, 2 MGS, 2 IGS). Λόγω προβλημάτων συνεργασίας της ομάδας (Αρβιλιάς, Κοροβέσης, Δρίγκας, Τελώνης) είχα αποφασίσει άλλος μηχανικός να χειριστεί το θέμα. Όμως το προσωπικό έπρεπε να υποχωρήσει έτσι μες τη νύχτα πήρα τον AGS
από το κουτί και ο γίγας πέρασε σε δεύτερο ρόλο στην διάταξη του ΛΑΝ.